പറഞ്ഞതും കേട്ടതും

തനിക്കു മനസ്സിലാവാത്ത പലതും ആശ്രമത്തിൽ നടക്കുന്നുവെന്നൊരു തോന്നൽ സ്വാമി ആത്മാനന്ദക്കുണ്ടായിത്തുടങ്ങിയിട്ടു കുറച്ചു നാളുകളായി. മഹാസ്വാമി ഗുരു ചൈതന്യയുടെ ഈ ബൃഹുത്തായ ആശ്രമവും സ്വത്തുകളുമെല്ലാം നോക്കി നടത്താനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം എത്രയോ കാലങ്ങളായി താനേറ്റു നടത്തുന്നു. ട്രസ്റ്റിന്റെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത നിയമാവലിപ്രകാരവും താൻ തന്നെയാണു ട്രസ്റ്റി. 

ഇപ്പോൾ മഹാസ്വാമി ഓരോ കാര്യങ്ങളിലും നേരിട്ടു തലയിടുന്നു. സ്വാമി ആത്മാനന്ദക്ക്, കാര്യങ്ങൾ അത്രക്കങ്ങു മനസ്സിലാകുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല.

അടുക്കളയിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ പഴയ പ്ലേറ്റുകൾക്ക് പകരം മുന്നൂറ് സ്റ്റീൽ പ്ലേറ്റുകൾക്ക് താൻ ഓർഡർ ചെയ്തിരുന്നതാണ്. സപ്പ്ലൈ ചെയ്തതാവട്ടെ മുന്നൂറ് അലൂമിനിയം പാത്രങ്ങളും. താനാഗ്രഹിച്ചിരുന്നത് അലൂമിനിയം പാത്രങ്ങളായിരുന്നെങ്കിലും ഓർഡർ നൽകിയിരുന്നത് സ്റ്റീൽ പ്ളേറ്റുകളായിരുന്നെന്നുറപ്പ്.

ആരോടെന്തു സമാധാനം ചോദിച്ചാലും കേൾക്കാം, 

'സ്വാമിതന്നെയല്ലേ ഇതു പറഞ്ഞതെന്ന്.'

ആശ്രമത്തിലെ വിശാലമായ ആമ്പൽക്കുളത്തിന്റെ ഒരു കോണിൽ താമരയും വളരട്ടെയെന്ന് കരുതി കുറേ താമരച്ചെടികൾക്ക് ഞാൻ ഓർഡർ കൊടുത്തു; കൊണ്ടുവന്നതോ നിരവധി നിറങ്ങളിലുള്ള ആമ്പൽച്ചെടികൾ; താൻ അങ്ങിനെയായിരുന്നു പറഞ്ഞിരുന്നതെനായാലും പറഞ്ഞു. രാത്രിയിൽ പൂക്കുകയും പകൽ കൂമ്പുകയും ചെയ്യുന്ന നാടനിനങ്ങളല്ല പകൽ വിടരുകയും രാത്രിയിൽ കൂമ്പുകയും ചെയ്യുന്നയിനങ്ങൾ എല്ലാ നിറങ്ങളിലുമുള്ളത് കൊണ്ടുവരാനാഗ്രഹിച്ചിരുന്നുവെന്നത് ശരി. പക്ഷെ, മഹാസ്വാമിക്കതിഷ്ടപ്പെടില്ലല്ലോയെന്നറിഞ്ഞു കൊണ്ടായിരുന്നല്ലോ താമര ചെടികൾക്ക് താൻ ഓർഡർ കൊടുത്തത്.

സംഗമാലയം ഓറഞ്ചു നിറത്തിലുള്ള ചായം പൂശി വൃത്തിയാക്കാൻ പറഞ്ഞിട്ടയാൾ കൊണ്ടുവെന്നതോ, വെള്ളച്ചായം. താൻ അങ്ങിനെയാണ് പറഞ്ഞതത്രെ.
'തനിക്കെന്തെങ്കിലും ഭ്രമം സംഭവിച്ചുവോ?' സ്വാമിആത്മാനന്ദ സ്വയം ചോദിച്ചു.

'മഹാസ്വാമി എന്ത് കൊണ്ടെന്നോട് പറയുന്നില്ല?' ദിവസവും പത്തും മുപ്പതും പ്രാവശ്യം സ്വാമി ആത്മാനന്ദ ഈ ചോദ്യം സ്വയം ചോദിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു.

'മഹാസ്വാമി സ്വന്തം കുടീറിൽ, ധ്യാനവും, ദർശനവുമായി കഴിയുന്നു. ആശ്രമവളപ്പിലൂടെ വല്ലപ്പോഴും ഒന്ന് ചുറ്റിയടിച്ചാലായി. 

ആശ്രമവാസികളെല്ലാവരും അത്താഴവും കഴിഞ്ഞുള്ള സത്സംഗിന്  ഒരുമിച്ചു കൂടും. 

അതിലാകട്ടെ താൻ മഹാസ്വാമിയുടെ അടുത്തു തന്നെ ഉണ്ടാവുമെങ്കിലും മഹാസ്വാമി അങ്ങിനെയൊരു സംശയം തന്നെപ്പറ്റി സൂചിപ്പിച്ചു കണ്ടില്ല. 

'നടുവ് നിവർത്തി പദ്മാസനത്തിലോ വജ്രാസനത്തിലോ ഇരിക്കാൻ പറയും, തീർത്തു വയ്യാത്തവർക്കിരിക്കാൻ കസേര കൊടുക്കും; അങ്ങിനെ ശ്വ്വാസമെട് ഇങ്ങിനെ ശ്വാസമെടെന്നൊക്കെ പറയും.

ഇടക്കിടക്ക് ജീവിതത്തിലെ ശുദ്ധവൃത്തിയെപ്പറ്റിയോ ആത്മസാക്ഷാത്ക്കാരത്തേപ്പറ്റിയോ ഒന്നോ രണ്ടോ വാചകങ്ങൾ പറഞ്ഞാലായി. മിക്കവാറും സമയം സദസ്സിലും വേദിയിലുമുള്ളവരുടെയൊക്കെ കണ്ണുകളിലേക്കു തുറിച്ചു നോക്കി സ്വാമിജി ഇരിക്കും - ഒന്നും മിണ്ടാതെ. മഹാസ്വാമിയുടെ പൊതുദർശന വേളകളിലാകട്ടെ അദ്ദേഹം വളരെ വാചാലനാണു താനും.

സ്വാമി ആത്മാനന്ദ പൊരുത്തക്കേടുകളുള്ള കണ്ണികൾ ഒന്നൊന്നായി പുറത്തെടുത്തു വിശകലനം ചെയ്തു നോക്കി.

താൻ കേൾക്കാത്ത കാര്യങ്ങൾ കേട്ടെന്നു പലരും പറയുന്ന നിരവധി സന്ദർഭങ്ങൾ! ഇനി ആശ്രമവാസികളെല്ലാം ചേർന്നു തന്നെ ഒറ്റപ്പെടുത്തുകയാണോ? ആ വഴിയും സ്വാമി ആത്മാനന്ദ ചിന്തിച്ചു. 

എല്ലാറ്റിനും ഒരുത്തരമേ സ്വാമി ആത്മാനന്ദക്ക് ലഭിച്ചതുള്ളൂ - മഹാസ്വാമിയോടു തന്നെ ചോദിക്കുക.

ദർശനത്തിനു തിരക്കില്ലാതിരുന്ന ഒരു ദിവസം, അവസാനത്തെ ദർശകനായി സ്വാമി ആത്മാനന്ദ മഹാസ്വാമിയുടെ കുടീറിലേക്കു പ്രവേശിച്ചു - എല്ലാം തീരുമാനിച്ചുറച്ചതു പോലെ. 

എല്ലാവരും കാണിക്കുന്നതുപോലെ അദ്ദേഹവും മഹാസ്വാമിയുടെ പാദങ്ങളിൽ തൊട്ടു സാഷ്ടാംഗനമസ്കാരം നടത്തി, തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മിഴികളിലേക്കു ദൈന്യതയോടെ നോക്കി അവിടിരുന്നു.

മഹാസ്വാമി, മുഖ്യ ശിക്ഷ്യനെന്ന പരിഗണനയൊന്നും കാണിച്ചില്ല. ആത്മാനന്ദസ്വാമി യാതൊന്നും ചോദിച്ചതുമില്ല, മഹാസ്വാമി യാതൊന്നും പറഞ്ഞതുമില്ല.

കുറേനേരം മഹാസ്വാമിയോടൊപ്പം അവിടിരുന്നിട്ട് ആത്മാനന്ദ സ്വാമി നന്ദി പറഞ്ഞു കുടീറിനു പുറത്തിറങ്ങി.

ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിനൊരു സംശയം, താൻ ചോദിക്കാനിരുന്നതിനുള്ള എല്ലാ മറുപടികളെല്ലാം മഹാസ്വാമി പറഞ്ഞുവോയെന്ന്!

അന്നത്തെ സത്സംഗിനും പതിവു പോലെ മഹാസ്വാമി കാര്യമായൊന്നും പറഞ്ഞില്ല. 

ആ സത്സംഗിൽ ലയിച്ചിരുന്ന സ്വാമി ആത്മാനന്ദ, അന്നു പക്ഷേ, സുദീർഘമായ ഒരു പ്രഭാഷണം തന്നെ കേൾക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
മനുഷ്യർ കേൾക്കുമായിരുന്നത് തന്റെ ചിന്തകളായിരുന്നുവെന്നു സ്വാമിക്കാദ്യമായന്നു മനസ്സിലായി.

എന്റെ മിടാക്കി ചീച്ച

"ഹായ് ...എന്റെ മിടാക്കി ചീച്ച..."

ശ്രീലക്ഷ്മി റ്റീച്ചർ ഓടിവന്നു കെട്ടിപ്പിടിച്ചു. ആ കരവലയത്തിനുള്ളിൽ ജാനുവിന്റെ ശരീരം അപ്പാടെ അമർന്നു. മുറ്റത്തേക്കു ജാനു കയറിയതേ റ്റീച്ചർ അവളെ കണ്ടിരുന്നു. ഇത്രമേൽ സ്നേഹപ്രകടനത്തിനു കാരണമെന്തെന്നാണു ജാനു ചിന്തിച്ചത്. ജാനുവിനെ റ്റീച്ചർ അറിയുമോയെന്നു തന്നെ ജാനു സംശയിച്ചിരുന്നു. കൃത്യം പറഞ്ഞാൽ 23 വർഷങ്ങളായിരിക്കുന്നു റ്റീച്ചറെ കണ്ടിട്ട്. എൽ കെ ജി യുടെ പടിയിറങ്ങിയതിൽ പിന്നെ ജാനു റ്റീച്ചറെ കണ്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും ജാനുവിനു ശ്രീലക്ഷ്മി റ്റീച്ചറെ ഒരിക്കലും മറക്കാനാവുമായിരുന്നില്ല. അന്നു മിടുക്കി കുട്ടിയെന്നു പറഞ്ഞ് 50 മാർക്കിട്ടു തന്നതും, ചെവിയിലണിയാൻ ഒരു മുത്തുക്കമ്മൽ സമ്മാനമായി തന്നതുമൊക്കെ ജാനുവിന് മറക്കാനാവുമായിരുന്നില്ല. എത്ര പേരുടെ മുന്നിൽ വെച്ചാണ്‌ അന്ന് റ്റീച്ചർ ജാനുവിന്റെ ചെവിയിലാ കമ്മലിട്ടു തന്നതെന്നു ജാനു ഓർത്തു. സ്കൂളിൽ സ്വർണ്ണക്കമ്മൽ ഇടാൻ അനുവാദമില്ലായിരുന്നു. ജാനുവിന്റെ മിനുങ്ങുന്ന ഞാത്തുകമ്മൽ അമ്മ ഊരി വെച്ച പഴുതിലാണ് ശ്രീലക്ഷ്മി റ്റീച്ചർ ഒരു പ്ലാസ്റ്റിക് മുത്തുക്കമ്മൽ ഇട്ടുകൊടുത്തത്. എല്ലാം ജാനുവിനോർമ്മയുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷെ, ഇന്ന് വന്നത് തന്നെ ആദ്യക്ഷരം പഠിപ്പിച്ച ശ്രീലക്ഷ്മി റ്റീച്ചറോടു നന്ദി പറയാൻ വേണ്ടിയായിരുന്നു. 

നാളെ ജാനു ജോലിക്കു കയറുകയാണ്. ജാനുവിനെ വലിച്ചു വീട്ടിനുള്ളിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നതിനിടയിൽ റ്റീച്ചർ ചോദിച്ചു,

"ജാനുക്കുട്ടിയല്ലേ?"

"അതേ ...ജാനുക്കുട്ടി തന്നെ."

"റ്റീച്ചറെന്താ എന്നെ വിളിച്ചെ?" ജാനു ചോദിച്ചു.

"ഓ ...ഞാൻ വിളിച്ചതോ? അതു മിടാക്കി ചീച്ചേന്നാ... എല്ലാം മറന്നു പോയോ?"

ജാനു നിന്ന നിൽപ്പിൽ നഴ്സറി സ്കൂളിന്റെയും എൽ കെ ജി യുടേയുമൊക്കെ ഉള്ളിലും പുറത്തുമെല്ലാം പരതി നോക്കി മിടാക്കി ചീച്ചയെ ഒരിടത്തും കണ്ടില്ല. ജാനുവിന് മനസ്സിലായില്ലെന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ റ്റീച്ചർ പറഞ്ഞു തുടങ്ങി.

"ഇത്ര പെട്ടെന്നു മറന്നോ? അവസാന പരീക്ഷക്കു ബുക്കിലെന്തെങ്കിലും ഒരു വാചകം എഴുതി വെയ്ക്കാൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ നീയെന്താ എഴുതി വെച്ചതെന്നറിയാമോ?" ജാനുവിന് അപ്പോഴും മനസ്സിലായില്ല റ്റീച്ചറെന്താണു പറയുന്നതെന്ന്.

"ഇല്ലാ!" ജാനു പറഞ്ഞു.

"നീ എഴുതി വെച്ചതാ, മിടാക്കി ചീച്ചേന്ന്." അപ്പോഴും ജാനുവിനൊന്നും മനസ്സിലാകുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. 

"എന്താ എഴുതി വെച്ചതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ നീ എന്താ പറഞ്ഞതെന്നറിയാമോ? മിടുക്കി റ്റീച്ചറെന്നാ എഴുതിയതെന്ന്." റ്റീച്ചറെന്താ ഈ കഥ മാത്രം ഓർത്തിരിക്കുന്നതെന്നു ജാനു ചിന്തിച്ചു.

"ജാനു അന്നിങ്ങനെ എഴുതിയതു കൊണ്ടാ ഞാനിന്നൊരു പ്രൊഫസ്സറായത്. ബിഎ യും പഠിച്ച്,  ഒരു കല്യാണത്തിനുള്ള യോഗ്യതയുമായി ഞാനിരിക്കുംപോഴായിരുന്നു ജാനുവിന്റെ ഈ നിരീക്ഷണം. ഞാൻ തുടർന്നു പഠിച്ചതിന്റെ കാരണം മറ്റൊന്നല്ല."

ഇപ്പോഴാണ്‌ മിടാക്കി ചീച്ച യുടെ കഥ ജാനുവിന് മനസ്സിലായത്‌.

"നീ എങ്ങിനാ വീടു കണ്ടുപിടിച്ചത്? കല്യാണം ആയിരിക്കും എവിടാ പയ്യൻ? അക്കൂട്ടത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഒന്നു രണ്ടു പേർ എന്നെ വിവാഹത്തിനു ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. എന്റെ മിടാക്കി ചീച്ചയും ഓർത്തല്ലോ."

"കല്യാണമായില്ല; ഞാനാ മുത്തുക്കമ്മലിന്റെ കാര്യം പറയാനാണു വന്നത്." ശ്രീലക്ഷ്മി റ്റീച്ചർ, പക്ഷേ, മുത്തുക്കമ്മലിന്റെ കാര്യം ഓർക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. ശ്രീലക്ഷ്മി റ്റീച്ചറിന് മനസ്സിലായില്ലെന്ന് തോന്നിയപ്പോൾ അന്നത്തെ മുത്തുക്കമ്മലിന്റെ കഥ ജാനു ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. 

"ഒരു മുത്തുക്കമ്മൽ ചെവിയിൽ കോർത്തിട്ടിട്ടു റ്റീച്ചർ പറഞ്ഞതോർമ്മയുണ്ടോ? ജാനു വല്യ ആളാവുമ്പോൾ ഇതു റ്റീച്ചറിനു തിരിച്ചു വേണം, ഇനിയും ജാനുമാരു വരുമെന്നൊക്കെ?" ശ്രീലക്ഷ്മി റ്റീച്ചർ അതൊന്നും ഓർക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. 

"ഞാനാ മുത്തുക്കമ്മൽ കൊണ്ടുവന്നിട്ട്ടുണ്ട്."  ജാനു വാനിറ്റി ബാഗ് തുറന്നു ചെറിയൊരു പൊതി കൈയ്യിലെടുത്തു. അത് തുറന്നപ്പോൾ നിറം മങ്ങിയ ഒരു മുത്തുക്കമ്മൽ അതിനുള്ളിലുണ്ടായിരുന്നു. ഒന്നൊന്നായി റ്റീച്ചർ മുത്തുക്കമ്മലിന്റെ കഥ ഓർമ്മയിൽ കൊണ്ടുവന്നു. ജാനു നീട്ടിയ മുത്തുക്കമ്മൽ വാങ്ങിക്കൊണ്ട് ശ്രീലക്ഷ്മി റ്റീച്ചർ ചോദിച്ചു.

"ആട്ടെ, നീ വലിയ ആളായോ?" 

"ഇല്ല, പക്ഷേ ആകും. ഇന്നലെ റിസൽട്ട്  പത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു." ജാനു പറഞ്ഞു.

"എനിക്കറിയില്ല, പറ." റ്റീച്ചർ പറഞ്ഞു. 

"ഇന്നലത്തെ പത്രത്തിൽ ഫ്രണ്ട് പേജിൽ റിസൽട്ട് വന്നിരുന്നു." ജാനു പറഞ്ഞു. പത്രത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ കാര്യം അറിയണമെന്നു റ്റീച്ചർക്കു തോന്നി. അകത്തു പോയി തലേന്നത്തെ പത്രവുമായി റ്റീച്ചർ വന്നു. ഫ്രണ്ട് പേജിൽ തന്നെ ജാനുവിന്റെ പടം റ്റീച്ചർകണ്ടു. അതിന്റെ  അടിക്കുറിപ്പ് വായിച്ചു റ്റീച്ചർ സ്തബ്ദയായി അവിടെത്തന്നെ നിന്നു പോയി. 'മലയാളി കുട്ടിക്ക് ഐ എ എസ് റാങ്കെ'ന്നു വെണ്ടക്കാ മുഴുപ്പിൽ അവിടെഴുതിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു.'

"ഒരു മുത്തുക്കമ്മലിനിത്ര ശക്തിയോ?" റ്റീച്ചർ ആരും കേൾക്കാതെ സ്വയം മന്ത്രിച്ചു.

ഉച്ചക്കഞ്ഞി

പെരിങ്ങുളത്താണ് ഞാൻ മിഡിൽ സ്കൂൾ വരെ പഠിച്ചത്. ഉച്ചയൂണിന് ചുമട്ടുതൊഴിലാളി ശങ്കരേട്ടന്റെ മകൻ ഭാസ്കരനുമൊത്താണ് ഞാൻ വീട്ടിലേയ്ക്ക് പോയിരുന്നത്. 
അവന്റെ വീട് കഴിഞ്ഞ് അഞ്ച് മിനിറ്റ് കൂടെ എനിക്ക് നടക്കണം. ഊണ് കഴിഞ്ഞ് തിരികെ വരുമ്പോൾ ശങ്കരൻ എന്നെയും കാത്ത് അവന്റെ വീടിന്റെ മുന്നിലുള്ള പാറപ്പുറത്ത് കാണും. ഒരിക്കൽ അവന്റെ അനിയത്തി ജാനു വലിയവായിൽ കാറുന്നതും അവന്റെ അപ്പൻ ജാള്യതയോടെ അവളുടെ അടുത്തിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
"എന്താ കാര്യം?" ഞാൻ ചോദിച്ചു. 
അവൻ പറഞ്ഞ കഥ എൻറെ കാഴ്ചപ്പാടുകളെ മാറ്റിമറിച്ചു. 
ഇന്നും ആ ഓർമ എന്നെ മഥിക്കുന്നുണ്ട്. 

"അപ്പനുണ്ണാൻ വരുമ്പോൾ", അവൻ പറഞ്ഞു തുടങ്ങി, "ജാനു കാത്തിരിക്കും, അയാള് ബാക്കി വയ്ക്കുന്ന കഞ്ഞി കുടിക്കാൻ. വീട്ടിൽ അപ്പന് മാത്രമേ ഉച്ചക്കഞ്ഞിയുള്ളൂ. ഇന്ന് അപ്പൻ എന്തോ ഓർത്തിരുന്ന് കഞ്ഞി മുഴുവൻ കുടിച്ചു തീർന്നപ്പോഴാണ്‌ ജാനുവിനെ ഓർത്തത്. അവൾക്കു സഹിക്കാനായില്ല, കാറാനും തുടങ്ങി."

"അപ്പോൾ നീയോ, നീയെന്നും എന്റെകൂടെ ഉണ്ണാൻ വരുന്നുണ്ടല്ലോ?" ഞാൻ ചോദിച്ചു.
"ഓ, ഞാൻ വെറുതേ നിന്റെ കൂടെ നടക്കുന്നുവെന്നേയുള്ളൂ," അവൻ പറഞ്ഞു.  

ഒരു ജന്മം കൂടി

റോസി അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ തളർന്നു പോയി. സ്വന്തം മാതാപിതാക്കന്മാരുടെ മരണവാർത്ത വന്നപ്പോഴോ, ക്ലബ്ബിലെ പ്രസിഡന്റ് മൽസരത്തിൽ തോറ്റുപോയപ്പോഴോ കിട്ടിയതിനേക്കാൾ വലിയ ഒരു ഷോക്കായിരുന്നു ഈ വാർത്ത റോസിക്കു നൽകിയത്. ക്ലബ്ബിലെ തന്റെ ശത്രുക്കളെല്ലാം വാർത്ത ആഘോഷിക്കുകയാണെന്നു റോസിക്കുറപ്പായിരുന്നു. അവരെല്ലാവരും തന്നെ ഫോൺ ചെയ്തു കഴിഞ്ഞു - ആശ്വസിപ്പിക്കാനെന്ന വ്യാജേന. എങ്ങിനെയിനി മനുഷ്യന്റെ മുഖത്തു നോക്കും? ക്ലബ്ബിൽ പോകാതിരിക്കാമെന്നു വെയ്ക്കാം, പക്ഷെ, പള്ളി... പഠിപ്പിക്കുന്ന സ്ക്കൂൾ?
എങ്ങിനെ എന്റെ പപ്പനതു ചെയ്യാൻ തോന്നി? നാലുപേരു കൂടുന്നിടത്തു ചമ്മ്രം പടിഞ്ഞിരുന്നു വയലിനിൽ ഹരിവരാസനം പാടാൻ പപ്പനെങ്ങിനെ കഴിഞ്ഞു? വീണ്ടും മൊബൈൽ ശബ്ദിച്ചു; ഇനിയൊരാളുടെ ആശ്വാസ വാക്കുകൾ കൂടി കേൾക്കാനുള്ള ശേഷി റോസിക്കുണ്ടായിരുന്നില്ല. റോസി ഫോൺ ഷട്ട് ഡൗൺ ചെയ്തു.
കുട്ടികളുടെ സ്കൂളിൽ ആരെങ്കിലും പറഞ്ഞിത് അറിയാതിരിക്കില്ല; എങ്ങിനെയവർക്കവിടെ തുടരാൻ കഴിയും? റോസി ഓർത്തു നോക്കി.
തന്റെ ബന്ധുക്കളോടൂ ഞാനെന്തു പറയും? അയൽവാസികളോടു ഞാനെന്തു പറയും? പപ്പനെന്താണു പറ്റിയതെന്നു റോസിക്കറിയില്ലായിരുന്നു. റോസി മെല്ലെയെണീറ്റു ബെഡ്ഡ് റൂമിലേക്കു ചെന്നു ഭിത്തിയിലേക്കു നോക്കി. അവിടെ അലങ്കരിച്ചു വെച്ചിരുന്ന വയലിൻ കാണാനില്ല! അപ്പോൾ കേട്ടതു ശരിതന്നെ.
നെയ്യാർ ഡാമിന്റെ മുമ്പിലുള്ള പുൽത്തകടിയിലിരുന്നു പപ്പൻ വയലിനിൽ ഹരിവരാസനം വായിക്കുന്നത് ഷേർളി പീറ്ററാണത്രെ ആദ്യം കണ്ടത്. ഷേർളി പറഞ്ഞെന്നാണല്ലോ, ശാരുവും, മിനിയും, അല്ലിയും, ചിന്തുവുമൊക്കെ പറഞ്ഞത്.
'ഹെയ് അതു പപ്പനായിരുന്നില്ല, പപ്പനേപ്പോലെയുള്ള വേറൊരുവൻ ആയിരുന്നു' വെന്നു പറയാം. അതു ശരിയാവില്ലെന്നു റോസിക്കു തോന്നി.
അതു ഞാൻ തന്നെയായിരുന്നെന്നു പപ്പൻ എല്ലാവരോടൂം വിളിച്ചു പറഞ്ഞാലോ?
നേരം സന്ധ്യയായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. കുട്ടികൾക്കു കൂടുതൽ ഹോം വർക്കു കൊടുത്തു പറഞ്ഞുവിട്ടു.
'പപ്പൻ വരും...താമസിയാതെ വരാണ്ടിരിക്കില്ല....ഇന്നു രണ്ടിലൊന്നറിയണം...' സ്വയം ഇങ്ങിനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടു റോസി മുറ്റത്തേക്കിറങ്ങി. പതിവു പോലെ ചെടികൾക്കു വെള്ളം നനച്ചുകൊണ്ട് ഒന്നിന്റെ ചുവട്ടിൽ നിന്നും മറ്റൊന്നിന്റെ ചുവട്ടിലേക്കു നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നതു റോസി അറിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല.
എത്ര പ്രതീക്ഷയോടെയായിരുന്നു, പപ്പയും മമ്മിയും കൂടി തന്നെ പപ്പന്റെ കൈകളിലേൽപ്പിച്ചു കൊടുത്തത്. സെക്രട്ടറിയേറ്റിൽ ഗസറ്റഡ് ഓഫീസറായ ഒരു ചെറുപ്പക്കാരന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ഒരു കൂട്ടുകാരിയായി വന്ന തനിക്കും ഒരുപാടൊരുപാട് പ്രതീക്ഷകളുണ്ടായിരുന്നല്ലോയെന്നും റോസി ഓർത്തു. പപ്പൻ ഒരന്തർമുഖനാണെന്നു പതിയെ മനസ്സിലായി. അൽപ്പസ്വൽപ്പം മദ്യപിക്കുമെന്നും പിന്നീട് മനസ്സിലായി. തന്നോടും കുട്ടികളോടുമൊപ്പം സല്ലപിച്ചിരിക്കുന്നതും പപ്പനത്ര ഇഷ്ടമുണ്ടായിരുന്നില്ലല്ലോയെന്നും റോസി ഓർത്തു. പകൽ സ്കൂളിലും ഒഴിവു വേളകളിൽ ക്ലബ്ബിലുമൊക്കെയായി തിരക്കിൽ പെട്ടപ്പോൾ ഉള്ളിലെ നൊമ്പരങ്ങളൊക്കെ ഓർമ്മിക്കാതിരിക്കാൻ റോസിക്കു കഴിയുമായിരുന്നു. ഇറെസ്പോൺസിബിൾ ബിഹേവിയറിനു പപ്പനു സസ്പെൻഷൻ കിട്ടിയപ്പോൾ തനിക്കുണ്ടായ ഞെട്ടൽ എത്ര വലുതായിരുന്നെന്നു റോസി ഓർത്തു നോക്കി. മിനിയാന്നദ്ദേഹം സർവ്വീസിൽ നിന്നു റിസൈൻ ചെയ്തെന്നു കേട്ടതിനു ശേഷം പപ്പന്റെ മുഖത്തു പോലും നോക്കിയിട്ടില്ല; നോക്കാൻ റോസിക്കാവുമായിരുന്നില്ല. അത്രക്കു തകർന്നു പോയിരുന്നവൾ. ഇന്നലെയും ഇന്നും പുറത്തേക്കിറങ്ങിയിട്ടില്ല; ലീവ്!
മമ്മിക്കെന്താ സുഖമില്ലേയെന്നു കുട്ടികൾ ചോദിച്ചപ്പോൾ റോസി വിതുമ്പിപ്പോയി. സാരിത്തലം കൊണ്ടു മുഖം മറച്ചു, മറുപടിയൊന്നും പറയാതെ അടുക്കളയിലേക്കുക്കൾവലിയുകയായിരുന്നു റോസി.
ആകെ തകർന്നിരിക്കുമ്പോഴാണ് ഇതുകൂടി കേൾക്കുന്നത്. സമൂഹത്തിൽ നിലയും വിലയുമുള്ള തന്റെ ഭർത്താവ്, സഞ്ചാരികൾ മദിക്കുന്ന നെയ്യാർ ഡാമിന്റെ മുറ്റത്തൊരു തണലിലിരുന്ന് ഒരു തെരുവ് ഗായകനേപ്പോലെ വയലിൻ വായിക്കുകയെന്നു വെച്ചാൽ? കടുത്ത തലവേദന തോന്നിയപ്പോൾ റോസി സോഫായിൽ പോയി കിടന്നു. അൽപ്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മുറ്റത്തെ മണൽ ഞെരിയുന്ന ശബ്ദം.
പപ്പന്റെ കാർ!
റോസി എണീറ്റു വാതിൽക്കലേക്കു നോക്കി നിന്നു. ആ നോട്ടത്തിന്റെ തീഷ്ണതയില്പെടുന്ന ആരും ഭസ്മമായിപ്പോകുമായിരുന്നു. പക്ഷെ, പപ്പനൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല. എങ്കിലും, അവൾ ചിന്തിക്കുന്നതെല്ലാം പപ്പൻ കേൾക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നിരിക്കണം.
പപ്പൻ പതിവുപോലെ മുറിയിലേക്കു പോയി. പതിവിനു വിരുദ്ധമായി,  ഭിത്തിയിൽ ഫ്രെയിം ചെയ്തിട്ടിരുന്ന ഹരിറാമിന്റെ ഫോട്ടൊയുമായി പുറത്തു വന്നു. അതു റോസിയെ കാണിച്ചു കൊണ്ട് പപ്പൻ പറഞ്ഞു.
"ഹരിറാമിന്നു ലോകം അറിയുന്ന വയലിനിസ്റ്റാണ്. ഞങ്ങളൊരുമിച്ചാണൂ മ്യുസിക് ക്ലബ്ബിൽ സംഗീതം പഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്. എല്ലാ മൽസരങ്ങളിലും ഞാനായിരുന്നു മുമ്പിൽ. എനിക്കതു തുടരാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പപ്പായുടേയും മമ്മിയുടേയും ആഗ്രഹം മറ്റൊന്നായിരുന്നു. അവരുടെ കടുത്ത സമ്മർദ്ദത്തിനു ഞാൻ വഴങ്ങി. അങ്ങിനെ എന്റെ വയലിൻ ഞാൻ ഭിത്തിയിൽ തൂക്കി. ഞാൻ നല്ലൊരോഫീസറാവാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷെ, എനിക്കതിനു കഴിഞ്ഞില്ല; നല്ലൊരു ഭർത്താവാകാനും കൊതിച്ചു, എനിക്കതിനും കഴിഞ്ഞില്ല. നീ അറിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും ഇല്ലെങ്കിലും, എന്നും ഞാനീ വയലിൻ തുടച്ചു വൃത്തിയാക്കുമായിരുന്നു. അതിന്റെ ഞരമ്പുകളൂടേ ശ്രുതിയും ശരിയാക്കി വെയ്ക്കുമായിരുന്നു. ബോ ഞാൻ കയ്യിലെടുക്കുമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും എനിക്കേറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഹരിവരാസനം പാടുമ്പോൾ അതെതിലേകൂടെയൊക്കെ പോകുമായിരുന്നെന്ന് എനിക്കു നിശ്ചയമായിരുന്നു. ഇന്നെനിക്കു സമാധാനമായി. എന്നിലെ സംഗീതജ്ഞൻ തളർന്നിട്ടില്ലെന്നെനിക്കുറപ്പായി. ഒരു നോട്ട് പോലും പിഴച്ചില്ല. നാളെ മുതൽ ഞാൻ ജീവിക്കാൻ തുടങ്ങുകയായി. ഹരി റാമിന്റെ  ട്രൂപ്പിൽ ഇനി മേൽ ഞാനുമുണ്ടാവും. ഞാൻ ജീവിക്കും. എനിക്കൊപ്പം നീയുമുണ്ടാവും, നമ്മുടെ മക്കളുമുണ്ടാവും." പപ്പൻ പറഞ്ഞു നിർത്തി.
റോസി സ്തബ്ദയായി എല്ലാം കേട്ട് അവിടെത്തന്നെ നിന്നതേയുള്ളു. ഇപ്പോൾ ആ കണ്ണുകളിൽ നിന്നു പകയുടെ ജ്വാലകളായിരുന്നില്ല പകരം സന്തോഷത്തിന്റെ അലകളായിരുന്നു ചുറ്റും ചിതറിക്കൊണ്ടിരുന്നത്.
അവളുടെ മനസ്സിൽ, കരഘോഷം ഏറ്റുവാങ്ങുന്ന തോമസ് സെബാസ്റ്റ്യൻ എന്ന അതുല്യ പ്രതിഭയുടെ ചിത്രമായിരുന്നപ്പോൾ!
ഹൃദയം കൊണ്ടു സംഗീതം കൊരുക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യനെ ആദ്യം കാണുകയായിരുന്നവളപ്പോൾ. 

സമൃദ്ധിയുടെ രഹസ്യം

'ണിം ണിം....' പോർച്ചിലെ മണി കിണുങ്ങി. അന്നിതു നാലാം തവണയാണ്. അല്ലെങ്കിലും ഞായറാഴ്ചകളിൽ പിച്ചക്കാരുടെയും പിരിവുകാരുടേയും എണ്ണം കൂടും; അന്നെല്ലാ ഗേറ്റുകളും തുറന്നിരിക്കുന്ന ദിവസമാണല്ലൊയെന്നയാളോർത്തു. സണ്ണി രണ്ടു രൂപയുടെ ഒരു തുട്ടും എടുത്തുകൊണ്ടാണു കതകു തുറന്നതുതന്നെ. അതൊരു പിച്ചക്കാരനാണെന്നു കണ്ടതേ, ആറു വയസ്സുള്ള കൊച്ചുമോൻ ഓടിവന്നു കൈയ്യിൽ പിടികൂടി. 

"സണ്ണിപ്പപ്പാ ഞാൻ കൊടുക്കാം." പറഞ്ഞു തീരുന്നതിനു മുമ്പേ അവൻ നാണയവും പിടിച്ചുവാങ്ങി പോർച്ചിലേക്കു കുതിച്ചു. ആ അപ്പൂപ്പന്റെ മുഖത്തെ ദൈന്യതയുടെ ആഴം കൂടിയിരുന്നതു കൊണ്ടാണോ ആവോ, അവനാ വൃദ്ധന്റെ വേഷവും ഭാവവുമെല്ലാം ശ്രദ്ധിച്ചവിടെ തന്നെ നിന്നൽപ്പനേരം. കുട്ടിയുടെ മുഖത്തേക്കു നോക്കി പല്ലില്ലാത്ത മോണ മുഴുവൻ കാട്ടി പുഞ്ചിരിച്ചിട്ട്, ആ വൃദ്ധൻ നടയിറങ്ങിപ്പോവുകയും ചെയ്തു.

"പാവം...! ആരുമില്ലാരിക്കും!" അവൻ ആത്മഗതം പോലെ പറഞ്ഞു.

സണ്ണി അവനെ പിടിച്ചു കൊണ്ടു പോയി അയാളുടെയടുത്തു സോഫായിൽ ഇരുത്തി. രാവിലത്തെ കുർബ്ബാനയും കൂടി, കാപ്പികുടിയും കഴിഞ്ഞു പത്രം വായനയും കഴിഞ്ഞ സമയം. ഇതു തന്നെ തരമെന്നു കരുതി മോനെ അരികിൽ ചേർത്തു പിടിച്ചു കൊണ്ട് പ്രൊഫസ്സർ (ഡോ.) സണ്ണി മൈക്കിൾ പറഞ്ഞു തുടങ്ങി, ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും സമ്പന്നതയുടേയും രഹസ്യം.

"ചിലമനുഷ്യരുണ്ട്, സദാ എനിക്കില്ലേയില്ലേന്നു വിലപിക്കുന്നവർ, അവർക്കെന്നും ദാരിദ്ര്യം മാത്രമായിരിക്കും ഫലം. ചിലരാകട്ടെ പ്രപഞ്ചത്തിലെ ധാരാളിത്ത്വം മാത്രം കാണുന്നവരായിരിക്കും. അവർ ധാരാളിത്തത്തിൽ ജീവിക്കുകയും മരിക്കുകയും ചെയ്യും. ആകാശത്തുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾ നമുക്കെണ്ണിത്തീർക്കാൻ കഴിയുമോ? സമുദ്രത്തിലെ വെള്ളവും ആകാശത്തിലെ പ്രാണവായുവും നമുക്കളന്നു തീർക്കാനും കഴിയില്ല. ദൈവം നമുക്കെല്ലാം സമൃദ്ധമായി തരുന്നു. ദൈവം തരുന്ന ഈ സമൃദ്ധി കാണാത്തവൻ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ കഴിയുന്നു." പറഞ്ഞു തീർന്നപ്പോൾ സണ്ണിക്കു വളരെ സന്തോഷം തോന്നി. ജീവിതവിജയത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ അറിയാനുള്ള വലിപ്പം മോനായിരിക്കുന്നു; ഇന്നിതാ അവൻ ഒരു പുതിയ രഹസ്യം അറിയാനുള്ള അവസരവുമൊരുക്കി തന്നിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെയാണു സണ്ണി ചിന്തിച്ചത്.

"അപ്പോ...സണ്ണിപ്പപ്പാ, ഈ ബോധം നമുക്കുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ നമ്മൾ ഒത്തിരി റൂപാ കൊടിക്കില്ലായിരുന്നോ ആ അപ്പാപ്പന്?" മോന്റെ ചോദ്യം കേട്ടു സണ്ണിയൊന്നു ഞെട്ടി. വളരെ പക്വത വന്നവരിൽനിന്നു പോലും ഇത്തരം ഒരു ചോദ്യം വന്നിട്ടില്ല. താനെത്രയോ പേഴ്സണാലിറ്റി ഡെവെലപ്മെന്റ് ക്ലാസ്സുകൾ എടുത്തിരിക്കുന്നു. ഈ ചോദ്യത്തിനും മറുപടി പറഞ്ഞുകളയാം എന്നു സണ്ണി കരുതി. അയാൾ തുടർന്നു,

"നാം എത്ര കൊടുത്താലും അവരതു കളയും, അവരെന്നും പിച്ചക്കാരായിരിക്കും. തെണ്ടണം തെണ്ടണം എന്ന ചിന്തയേ അവർക്കു കാണൂ. അത്തരക്കാരെ നമ്മൾ എന്തെങ്കിലും കൊടുത്തൊഴിവാക്കുക." സണ്ണി പറഞ്ഞു നിർത്തി.

"ഒഴിവാക്കാനാണോ നമ്മൾ നേർച്ചയിടുന്നത്?" അവന്റെ മുനയുള്ള ചോദ്യത്തിനു തക്ക മറുപടി സണ്ണിയുടെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഒന്നു പുഞ്ചിരിച്ചിട്ടു സണ്ണി തുടർന്നു,

"എപ്പോഴും സമ്പന്നനാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ സ്വന്തം സമ്പത്തു പങ്കു വെക്കണം. നാം നമുക്കുള്ളതു മറ്റുള്ളവരുമായി പങ്കു വെയ്ക്കുമ്പോൾ നമുക്കു ദൈവം തരും. അപ്പോൾ നേർച്ച കൊടുക്കാതിരിക്കാമോ?" ഇല്ലായെന്ന  അർത്ഥത്തിൽ അവൻ തലയാട്ടി. 

"പങ്കു വെക്കലാകണമെങ്കിൽ നാമെന്തോരം കൊടുക്കണം?" അവൻ ചോദിച്ചു. 

"എത്ര കൊടുക്കുന്നോ അത്രയും കൂടുതൽ ദൈവം നമുക്കും തരും." ഒരു വലിയ തത്ത്വത്തിന്റെ അടിത്തറയിട്ട സന്തോഷത്തിലായിരുന്നു സണ്ണി.

ഞായറാഴ്ചകൾ ഒന്നൊന്നായി സണ്ണിയുടെ ജീവിതത്തിലേക്കു വരികയും പോവുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു. 

അത്തരമൊരു സധാരണ ഞായറാഴ്ച്ചയാണു സണ്ണി ഭാര്യയേയും കുട്ടികളേയും കൂട്ടി ഒരു സിനിമാക്കിറങ്ങിയത്. കാർ ഗ്രൌണ്ടിൽ പാർക്കു ചെയ്തിറങ്ങി ടിക്കറ്റ് കൗണ്ടറിന്റെ അടുത്തു ചെന്നപ്പോളാണ് മോൻ ഒപ്പമില്ലെന്നറിഞ്ഞത്. അയാൾ തിരിഞ്ഞു നടന്നു, കാറിന്റെയടുത്തേക്ക്. ദൂരെ നിന്നേ അയാൾ മോനേ കണ്ടു; ഗ്രൗണ്ടിലെ തണൽമരത്തറയിലേക്കു നോക്കി അവൻ നിൽക്കുന്നു. അടുത്തു ചെന്നപ്പോൾ അയാളൊരു കാഴ്ച്ച കണ്ടു - ഒരമ്മാമ്മ ചോറുണ്ണുന്നു. അവരുടെ ചോറും പൊതിയിലേക്കു കണ്ണും നട്ട് ഒരു പൂച്ച തൊട്ടടുത്തിരുപ്പുണ്ടായിരുന്നു; താഴെ ഒരു നാടൻ നായയുമുണ്ടായിരുന്നു. ആ വൃദ്ധ  ഒരുരുള പൂച്ചക്കും, ഒരുരുള പട്ടിക്കും കൊടുത്തു, അടുത്ത ഉരുള അവരും കഴിച്ചു. മോനൊടൊപ്പം  അയാളും ആ കാഴ്ച്ച കുറേ നേരം നോക്കിയിരുന്നു. ആ പിച്ചക്കാരി അവരെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നതേയുണ്ടായിരുന്നില്ല.

പതിയെ മോന്റെ കൈ പിടിച്ചു തീയേറ്ററിലേക്കു നടക്കുമ്പോൾ അയാൾക്കൊരു  പ്രാർത്ഥനയേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ - നമ്മൾ പങ്കുവെയ്ക്കുന്നതിലും കൂടുതൽ ഈ അമ്മൂമ്മ പങ്കു വെയ്ക്കുന്നുണ്ടല്ലോ, പിന്നെന്താ ഈ അമ്മൂമ്മക്കു ബംഗ്ലാവും കാറുമൊന്നുമുണ്ടാകാത്തതെന്നു മോൻ ചോദിക്കരുതേയെന്നു മാത്രം. അങ്ങിനെയൊരു ചോദ്യത്തിനു കൃത്യമായ ഒരു മറുപടി പ്രൊഫ (ഡോ.) സണ്ണി മൈക്കിളിന്റെ പക്കൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. കാറിനേക്കാളും ബംഗ്ലാവിനെക്കാളുമൊക്കെ ഒത്തിരിയൊത്തിരി വിലപ്പെട്ടതാണ്‌, മുഴുവൻ പങ്കു വെയ്ക്കുമ്പോഴും ആർഭാടങ്ങൾ ഇശ്ചിക്കാത്ത സാധുക്കൾക്ക് വേണ്ടി ദൈവം മാറ്റിവെച്ചിരിക്കുന്ന സംതൃപ്തിയെന്നു പറഞ്ഞാൽ, അത് മനസ്സിലാകുന്ന പ്രായമായിരുന്നില്ലവനെന്ന് അയാൾക്കു നന്നായറിയാമായിരുന്നു. 

കൈവിട്ടുപോയ റോബെര്ടോ

പരശുറാം എക്സ്പ്രസ്സ്, പരശുരാമന്റെ മഴുവിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ പാളങ്ങളിലൂടെ തെന്നിയൊഴുകിക്കൊണ്ടിരുന്നു. തിരക്കിനിടയിലൂടെയും പുറത്തു മരങ്ങളും കെട്ടിടങ്ങളുമെല്ലാം പിന്നോട്ടു മാറി വഴി തരുന്നതു ജനാലയിലൂടെ എനിക്ക് കാണാമായിരുന്നു. ട്രെയിനിന്റെ വേഗത പതിയെ കുറയുന്നതും ഏതോ സ്റ്റേഷന്റെ പ്ലാറ്റ്ഫോമിലേക്കു വണ്ടി പതിയെ പ്രവേശിക്കുന്നതും ഞാനറിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. കുറെയേറേ യാത്രക്കാർ അവിടെയിറങ്ങി. ഭാഗ്യത്തിന് എനിക്കൊരു സീറ്റ് കിട്ടി. മദ്ധ്യവസ്കരായ ദമ്പതികളായിരുന്നു ഒരു വശത്ത്. അവരുടെ മുഖം കണ്ടാൽ അവരേതോ വലിയ ചിന്തയിലാണെന്നു മനസ്സിലാക്കാവുന്നതേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.

"നിങ്ങളെന്താ ഒന്നും മിണ്ടാതിരുന്നെ, അവരെ ഒന്നാശ്വസിപ്പിക്കുകയെങ്കിലും ചെയ്തു കൂടായിരുന്നോ?" സ്ത്രീ ചോദിച്ചു. പക്ഷേ, അതിനയാൾ  മറുപടിയൊന്നും പറഞ്ഞില്ല. പുറത്തേക്ക് തുറിച്ചുനോക്കി അങ്ങിനെതന്നെ അവിടെയിരുന്നതേയുള്ളൂ. ആ ചോദ്യം ആ മദ്ധ്യവയസ്കനേക്കാൾ കൂടുതൽ ചിന്തിപ്പിച്ചത് എന്നെയായിരുന്നുവന്നു തോന്നുന്നു. ഔചിത്യബോധം കണക്കിലെടുക്കാതെ തന്നെ, 'ഒന്നും പറയാനാവത്ത സ്ഥിതിയും ഉണ്ടായിക്കൂടെന്നില്ല' എന്ന് ആ സ്ത്രീയോടു വിളിച്ചു പറയണമെന്നു എനിക്കു തോന്നിയതാണ്.

അപ്പോഴാണ് കമ്പാർട്ട്മെന്റിലൂടെ ഒരു വൃദ്ധൻ ഒഴിവുള്ള സീറ്റ് തേടി വരുന്നതു ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ചത്; ഞാനെണീറ്റ് ആ വൃദ്ധനെ ഇരുത്തി. വീണ്ടും ഞാൻ കണ്ണൂർക്കൂള്ള കൊളുത്തിൽ മുറുകെ പിടിച്ചുനിന്നു. എന്താണവരുടെ പ്രശ്നമെന്നു കേൾക്കാൻ എനിക്കു കഴിഞ്ഞില്ല. പകരം, പണ്ടുപണ്ടൊരിക്കൽ എനിക്ക് നേരിട്ട കഷ്ടസ്ഥിതിയെപ്പറ്റിയാണ് ഞാനപ്പോൾ ഓർത്തുപോയത്‌.

1971. അന്നത്തെ ബോംബെയിൽ അന്ധേരിയിലുള്ള ഒരു സ്കൂളിൽ അസിസ്റ്റന്റ് വാർഡൻ-കം-റ്റീച്ചർ ആണ് ഞാൻ. The Haven ഒരു സാധാരണ സ്കൂളല്ല - ബുദ്ധിമാന്ദ്യവും മാനസ്സിക ദൌർബല്യങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്ന കുട്ടികളെ സംരക്ഷിച്ചു പഠിപ്പിക്കുന്ന സ്കൂൾ. പത്ത് വയസ് മുതൽ ഇരുപത് വയസ് വരെ പ്രായമുള്ള ആണ്‍കുട്ടികളും പെണ്‍കുട്ടികളുമായി അൻപതോളം പേർ. അവരുടെ കഴിവനുസരിച്ച് അല്പം ഭാഷയും സാധാരണ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളുമായി ഇണങ്ങാൻ പോരുന്ന വഴികളും കുട്ടികൾക്ക് സ്വായത്തമാക്കുക എന്നത് ഓരോ അദ്ധ്യാപന്റെയും അദ്ധ്യാപികയുടെയും ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽ പെട്ടിരുന്നു.

ഒരിക്കൽ എനിക്കൊരാശയം തോന്നി. അല്പം പ്രായമായ ഓരോ കുട്ടിയുമായി ടൌണിൽ ഒന്ന് കറങ്ങാൻ പോയാലോ? പട്ടണമൊക്കെ ഒന്ന് കാണിക്കാം, ബസിലും ട്രെയിനിലും അല്പം യാത്രയാകാം, എന്തെങ്കിലും വാങ്ങിക്കൊടുക്കാം. പ്രിൻസിപ്പലായിരുന്ന ബാണ്ട്രക്കാരൻ തെയോ മോണിസിന്റെ അനുമതിയോടെ ഗോവാക്കാരൻ റോബെര്ടോ റിബല്ലോ എന്ന 18 വയസ്സുകാരനുമായി ആദ്യം മഹാകാളി റോഡിൽനിന്ന് ബസിലും അന്ധേരിയിൽ നിന്ന് ദാദറിന് ട്രെയ്നിലും പോയിട്ട് മടങ്ങാനായിരുന്നു ഞാൻ പ്ലാനിട്ടത്‌.
ഓരോ കാര്യങ്ങൾ കാണിച്ചും പറഞ്ഞും ഞങ്ങൾ ചർച്ഗെയ്റ്റിനു പോകുന്ന ലോക്കൽ ട്രെയ്നിൽ കയറി. ഇരിക്കാനിടമില്ല. തിക്കും തിരക്കും ബോംബെയിലെ ലോക്കൽ ട്രെയ്നിൽ നിത്യശാപമാണല്ലോ. വിലെപാർലെ, കുർള, സാന്റക്രുസ്, മാട്ടുംഗ .... പിന്നിലായി. ദാദർ എത്തിയപ്പോൾ നമുക്കിവിടെ ഇറങ്ങണം, പെട്ടെന്നാവട്ടെ എന്ന് പറഞ്ഞ് ഞാനിറങ്ങി. ചുറ്റും നോക്കിയിട്ട് തൊട്ടു പുറകിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന റോബെര്ടോയെ കാണുന്നില്ല. വീണ്ടും അകത്തേയ്ക്ക് നോക്കാൻ കഴിയും മുമ്പ് ട്രെയിൻ വിട്ടു. പ്ലാറ്റ്ഫോമിലെങ്ങും പയ്യനില്ല!

ഞാനനുഭവിച്ച വെപ്രാളത്തിന് അതിരുണ്ടോ. ഒരു മഹാ ജനപ്രവാഹത്തിലെയ്ക്ക് കൈവിട്ടുപോയ കുട്ടിയെ എവിടെ തെരക്കാൻ? അടുത്ത വണ്ടിക്കു ഞാൻ ചർച്ഗെയ്റ്റ് വരെ ചെന്ന് നോക്കി. സ്കൂളിലേയ്ക്ക് വിളിച്ചുപറഞ്ഞു. പോലീസിൽ അറിയിച്ചു. സഹായത്തിനായി ഓടിയെത്തിയ രണ്ട് സഹപ്രവർത്തകരും ഞാനും നാലഞ്ചു മണിക്കൂർ ബോറിവിലിതൊട്ട് ചർച്ഗെയ്റ്റ് വരെയുള്ള ഓരോ സ്റ്സ്റെഷനിലും ഇറങ്ങി തിരക്കിനടന്നു. റോബെര്ടോയെ കണ്ടുകിട്ടിയില്ല.

നാല് ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. അതിനിടെ പത്രത്തിൽ വാർത്തയിട്ടു. ഗോവയിൽ നിന്ന് അവന്റെ അമ്മയെ വിളിച്ചുവരുത്തി. ഉറക്കമേയില്ല. അഞ്ചാം ദിവസം ഒരു ഫോണ്‍ വരുന്നു, ഞങ്ങൾ സൂചിപ്പിച്ച ലക്ഷണങ്ങൾ ഉള്ള ഒരു പയ്യൻ ഒരിടത്ത് ഇരിക്കുന്നതായി കണ്ട ഒരു സ്ത്രീയുടേത്. അഴുക്കുപുരണ്ട വസ്ത്രവുമായി വളരെ ക്ഷീണിതനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്ന കുട്ടിയെ ഞങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.

എന്റെ പുറകെ ഇറങ്ങാൻ തുടങ്ങിയ പയ്യന്റെ കാലിൽ ചവുട്ടി ഒരാൾ അവനെ തടയുകയും അവൻറെ കൈവശം ഞാനേല്പിച്ചിരുന്ന ചെറിയ സഞ്ചി റാഞ്ചിയെടുക്കുകയുമായിരുന്നു. തനിച്ചായിപ്പോയ അവൻ അതേ വണ്ടിയിൽ ബോറിവിലിക്കും ചർച്ഗെയ്റ്റിനുമിടക്ക് പലതവണ സഞ്ചരിച്ചിട്ട്‌, വണ്ടി നിശ്ചലമായപ്പോൾ ഇറങ്ങി പട്ടണത്തിൽ അലയുകയായിരുന്നു.

മറക്കാനാവാത്ത ഒരു ദാരുണസംഭവമായി ഇത് മനസ്സിൽ കിടക്കുമ്പോഴും, കുട്ടികളെ സ്നേഹിച്ചിരുന്ന ഒരദ്ധ്യാപനായിരുന്നു ഞാനെന്ന് അവര്ക്ക് ബോദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ടാകാം, സ്കൂളിന്റെ അധികൃതരോ കുട്ടിയുടെ അമ്മയോ എന്നെ ഒരു വാക്കുകൊണ്ടുപോലും കുറ്റപ്പെടുത്തിയില്ല എന്നത് നന്ദിയോടെ ഓർക്കുന്നു. ഏതു സാഹചര്യത്തിലും ആരെയും സമാശ്വസിപ്പിക്കാൻ തുനിഞ്ഞിരുന്ന ഞാൻ, അന്നു മുതലാണ് ആരെയും ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു വികാരഷണ്ഡനായി മാറിയത്. ആ ദിവസങ്ങളിൽ ആർക്കും എന്നെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ആവുമായിരുന്നില്ലല്ലോ.

ട്രെയിനിന്റെ കടകടാ ശബ്ദത്തിനിടയിലൂടെ ആ മദ്ധ്യവയസ്കരുടെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കി ഞാൻ സ്വയം മന്ത്രിച്ചു, 'സാരമില്ലെന്നു പറയാൻ എന്തെളുപ്പം'!

ഒരു പതിവു പ്രഭാതം

കണ്ണു തുറന്നതേ ക്ലോക്കിൽ നോക്കി, രാവിലെ അഞ്ചു മുപ്പത് - എന്നും എണീൽക്കുന്ന അതേ സമയം. 

അന്നത്തെ ഒരു പ്രത്യേകതയെന്നു പറഞ്ഞാൽ, എണീൽക്കാൻ ഞാൻ അലാറം വെച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ലായെന്നതാണ്. 

എന്നും കൂടെനടക്കാൻ വരുന്ന അച്യുതൻസാർ ഇന്നില്ല, അദ്ദേഹം ചാരമായിട്ട് മണിക്കൂറുകൾ തന്നെ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. 

ഇന്നു നടക്കാനിറങ്ങണോ വേണ്ടയോ എന്നു തീരുമാനിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിലും ഞാൻ പ്രഭാത കൃത്യങ്ങളൊക്കെ കഴിച്ചു, പിന്നെ അറിയാതെ പൈജാമാ ധരിച്ചു റഡിയായി. 

അച്യുതൻ സാർ ഇന്നും വരുമെന്നു തന്നെ മനസ്സു പറഞ്ഞു; നീ എന്താ ഇന്നു താമസിക്കുന്നതെന്നു അച്യുതൻ സാറിനെക്കൊണ്ടു ചോദിപ്പിക്കണ്ടായെന്നു കരുതിതന്നെ അന്നും പതിവുപോലെ ഞാൻ വഴിയിലേക്കിറങ്ങി, അച്യുതൻ സാർ ഇന്നെന്നല്ല ഇനിയൊരിക്കലും വരില്ലെന്നറിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും. 

കിഴക്കു വെള്ളകീറി കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

വഴിയുടെ ഓരംചേർന്നു ഞാൻ നടന്നു, അച്യുതൻ സാർ കൂടെയുള്ളതു പോലെ തന്നെ. 

കരിങ്ങിലോടത്തുകാരുടെ ഗേറ്റിന്റെ മുമ്പിൽ വന്നപ്പോൾ ഞാൻ അകത്തേക്കു നോക്കി, എന്നും ആ ഗെയിറ്റിന്റെ അഴികളിൽ മാന്തിക്കൊണ്ട് ഞങ്ങളുടെ നേരെ നാക്കു നീട്ടി അണച്ചുകൊണ്ടു നിൽക്കുന്ന നായെ കണ്ടില്ല. അവൻ വഴിയിലോട്ടു നോക്കാതെ കീഴോട്ടും നോക്കി മുറ്റത്തു നിൽക്കുന്നു. എന്നും അച്യുതൻ സാർ കാണിക്കുന്നതു പോലെ, കയ്യിലിരുന്ന വടികൊണ്ടൂ ഞാൻ ഗേറ്റിൽ തട്ടി, പിന്നെ ഹെല്ലൊ പറഞ്ഞു. അവൻ പഴയതു പോലെ ഗേറ്റിൽ മാന്തിയും ചൊറിഞ്ഞും, ഗുഡ്  മോണിങ് പറഞ്ഞു. 

മാവേലി സ്റ്റോറിന്റെ മുന്നിൽ ഞാൻ വന്നപ്പോൾ പത്രക്കാരനെ കണ്ടു; എന്നും തന്നെ അവനെ അവിടെ വെച്ചാണു കാണുന്നത്. പതിവു പോലെ അവൻ രണ്ടു പത്രങ്ങൾ വെച്ചു നീട്ടീ. എന്റെ ദയനീയമായ നോട്ടം കണ്ടിട്ടാവണം അച്യുതൻ സാറിന്റെ 'മാതൃഭൂമി' അവൻ തിരിച്ചെടുത്തു. 

മെംബറുടേ വീടിന്റെ മുമ്പിൽ ചെല്ലുമ്പോൾ കൃത്യസമയമായിരിക്കും, പ്രാവുകൾ കൂട്ടത്തോടേ പറന്നുയരുന്നതു കാണാം. റോഡു കുറുകെ പറക്കുന്ന ആ കുറുകന്മാർക്കു ഞങ്ങളെ നല്ല പരിചയം ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കണം. ഞങ്ങളെ കാണുമ്പോളാണവ സമയം അറിയുന്നതെന്നു തോന്നുമായിരുന്നെനിക്ക്. 

അന്നു പ്രാവ്വുകൾ എന്നെ കാണൂന്നതിനു മുമ്പേ പറന്നിരുന്നു. അചുതൻ സാറാണ് ഈ നായ്ക്കളേയും പറവകളേയുമൊക്കെ എനിക്കു പരിചയപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. അദ്ദേഹം ഇല്ലെന്നറിഞ്ഞതു പോലെ തന്നെ പ്രകൃതി അന്നു നിശ്ശബ്ദമായിരുന്നു.

ആ വഴിക്കു നെടുകയും കുറുകെയും പറക്കുന്ന ഓരോ കാക്കയേയും, കുരുവിയേയും, ഇരട്ടവാലനേയും, ഓലേഞ്ഞാലിയേയുമെല്ലാം അച്യുതൻ സാറിനു പരിചയമായിരുന്നു. കൂട്ടത്തിൽ നടക്കാൻ വരുമായിരുന്ന നായ് കുട്ടിയേയും, ആൽത്തറയിൽ കടിപിടി കൂടാനായി മാത്രം വരുമായിരുന്ന ശ്വാനപ്രതിഭകളേയും സാറിനു നല്ല പരിചയമായിരുന്നു. എല്ലാറ്റിനോടും അച്യുതൻ സാറിനു നല്ല അടുപ്പവുമായിരുന്നു, പരസ്പരം മിണ്ടുമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും.

അച്യുതൻ സാറിന്റെ ചിന്തകൾ ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നിടത്തുകൂടെയെല്ലാം ഞാനന്നു മനസ്സു പായിച്ചു. അന്നു ഞാൻ നടപ്പിന്റെ ഭാരം അറിഞ്ഞില്ല. ഒരു നിമിഷം പോലും കടന്നുപോയതും ഞാനറിഞ്ഞില്ല. 

ഞാൻ വീട്ടിൽ മടങിയെത്തിയപ്പോൾ മുറ്റത്തെ മാങ്കൊമ്പുകളിൽ നിന്നു വല്ലാത്ത കലപില കെട്ടു. എന്നും അവിടെ ഈ ബഹളം ഉണ്ടായിരുന്നതാണല്ലൊയെന്നു ഞാനോർത്തു. തൊടിയിലെ ചെടികളിൽ നിറയെ പൂക്കൾ ഞാൻ കണ്ടു. അതും ഞാൻ കാണുമായിരുന്നില്ല.

ഞാനാദ്യമായാണവയൊക്കെ ശ്രദ്ധിച്ചതെന്നതായിരുന്നു സത്യം. അന്നു പത്രവും കൈയ്യിൽപ്പിടിച്ചു ഞാനേറേ നേരം ചാരു കസേരയിൽ തന്നെ ഇരുന്നു. മോളു ചായ കൊണ്ടുവന്നതും പോയതുമൊന്നും ഞാനറിഞ്ഞതേയില്ല. 

അച്യുതൻ സാർ റിട്ടയർ ചെയ്തതിനു ശേഷം അദ്ദേഹത്തിനു മക്കളുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടായ അവഗണനയുടെ കഥകൾ അദ്ദേഹം പറയുമായിരുന്നു. എങ്കിലും അദ്ദേഹം എപ്പോഴും സുസ്മേരവദനനായിരുന്നു. അതിന്റെ രഹസ്യം അന്നാണെനിക്കു മനസ്സിലായത്. 

അചുതൻസാറിന്റെ ശരീരം മാത്രമേ ആ വീട്ടിലുണ്ടായിരുന്നുള്ളല്ലോ!

പരമാനന്ദൻ

സ്കൂളിലും കോളെജിലും കൂടെപ്പഠിച്ചവരിൽ അധികം പേരെ എനിക്കോർമ്മയില്ല. എന്നാൽ എന്നെ സഹോദരതുല്യം ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരാളെ നല്ലപോലെ ഓർക്കുന്നു - പേര് ദേവസ്യ. ദേവസ്യ എന്നാൽ 'ദൈവത്തിന്റെ' എന്നാണ് അർഥം എന്നത് അവൻ തന്നെയാണ് വളരെക്കാലങ്ങൾക്കു ശേഷം എന്നോട് പറഞ്ഞത്. മിഡിൽസ്കൂളിൽ വച്ചുതന്നെ ഞങ്ങളാരും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത പുസ്തകങ്ങളൊക്കെ അവൻ എവിടെനിന്നോ കൊണ്ടുവന്ന് വായിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു എന്നത് എനിക്കും വേറെ ഒന്നുരണ്ടുപേർക്കും മാത്രമറിയാവുന്ന രഹസ്യമായിരുന്നു. സാഹിത്യസമാജത്തിനും വര്ഷാവസാന പരിപാടികൾക്കും അവന്റെ ഉഗ്രൻ പ്രസംഗം ഉറപ്പാണ്. ഞങ്ങൾ കൂട്ടുകാർക്ക്പോലും അവൻ പറയുന്നതെല്ലാം പിടികിട്ടിയിരുന്നില്ല. ഏതായാലും പ്രീഡിഗ്രീ കഴിഞ്ഞ്, എല്ലാവരെയും അദ്ഭുതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് അവൻ ഒരാശ്രമസെമിനാരിയിൽ ചേർന്നു. അതോടേ ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ സമ്പർക്കം നഷ്ടപ്പെട്ടു. 

വര്ഷങ്ങള്ക്ക് ശേഷം വളരെ യാദൃശ്ചികമായി ദേവസിയെ ഞാൻ കണ്ടുമുട്ടുന്നത് പയ്യന്നൂരുവച്ചാണ്. കാസർകോട്ട്  ഒരു സുഹൃത്തിനെ കാണാൻ പോകുമ്പോൾ ബസ്സിൽകയറാൻ തുടങ്ങവേ കുഞ്ഞുണ്ണിമാഷ്ടെ പോലെ നരച്ച താടിമീശയും വച്ച് സാധാരണ വേഷത്തിൽ ഒരാൾ തോളിൽ തട്ടി 'എന്നെ അറിയുമോ' എന്ന് ചോദിക്കുന്നു. ആളെ ഉടനെ പിടികിട്ടിയില്ലെങ്കിലും അടുത്തടുത്തിരുന്നു വർത്തമാനം തുടങ്ങിയപ്പോൾ എനിക്ക് ഓർമ തെളിഞ്ഞുവന്നു. ദൈവത്തെ തേടിപ്പോയ ദേവസി! പത്തുമുപ്പത്തഞ്ചു വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷമുള്ള കണ്ടുമുട്ടൽ.

എന്നെ വീട്ടിലേയ്ക്ക് ക്ഷണിച്ചിട്ടാണ്‌ പിരിഞ്ഞത്. കാസർകോട്ട്തന്നെ ഒരു കൊച്ചു കുടിലിൽ താമസിക്കുന്ന, ഇപ്പോൾ പരമാനന്ദൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന, എന്റെ പഴയ സുഹൃത്തിന്റെകൂടെ ഒരു രാവും പകലും ഞാൻ ചെലവഴിച്ചു. സ്വന്തം വിയർപ്പിന്റെ ഫലംകൊണ്ട് എനിക്കും ഭക്ഷണമുണ്ടാക്കി തന്ന കൂട്ടുകാരനും ഞാനും പഴയ കഥകളുടെ ചുരുളഴിച്ചു.

പരമാനന്ദന്റെ വിശാലമായ അറിവും പ്രഭാഷണപാടവവും അംഗീകരിച്ച ആശ്രമാധികാരികൾ അവനെ മെച്ചപ്പെട്ട പരിശീലനത്തിനായി ജർമനിയിലേയ്ക്ക് അയച്ചു. മൂന്നു വർഷംകൊണ്ട് പുതിയ ഭാഷയും പ്രഭാഷണകലയിൽ മികച്ച നേട്ടവും കൈവരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രഭാഷകനും പ്രഭാഷണവും രണ്ടാല്ലാതാകുന്ന അവസ്ഥയിൽ എത്തുന്ന ഒരാൾ മാത്രമേ മനുഷ്യരെ സ്വാധീനിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാകുന്നുള്ളൂ. പറയുന്നതും  ജീവിതമാതൃകയും തമ്മിൽ പൊരുത്തക്കേട് ഉണ്ടാവരുത്. എന്നുവച്ചാൽ, ഒരു പള്ളിമണിയും അതിന്റെ മുഴങ്ങുന്ന സ്വരവും രണ്ടല്ലാത്തതുപോലെയായിരിക്കണം, ഒരു പ്രഭാഷകന്റെ ജീവിതവും വാക്കുകളും. ആ സ്വരുമ ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് യേശുവിനെയും ഗാന്ധിജിയെയും കേട്ടിരുന്നവർ അവരിലേയ്ക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെട്ടത്‌.

പരമാനന്ദന്റെ ജീവിതലക്ഷ്യത്തെത്തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച ഒരു സംഭവം ഇങ്ങനെ. ഒരിക്കൽ തന്റെ ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട അദ്ധ്യാപകനും താനും സംസാരിച്ചിരിക്കേ, ആരോ കതകിൽ മുട്ടി. അതൊരു യാചകനാണെന്ന് മനസ്സിലായതോടെ, അദ്ധ്യാപകന്റെ വാഗ്വിലാസം പുറത്തേയ്ക്കൊഴുകി. യാചകരെ ഇങ്ങനെ വിഹരിക്കാനനുവദിക്കുന്ന സാമൂഹിക ചുറ്റുപാടുകളെ കുറ്റപ്പെടുത്തിയുള്ള ഒരു ഗളഗർജ്ജനമായിരുന്നു പിന്നെ ഏതാനും മിനിറ്റ് നേരത്തേയ്ക്ക്. എന്തെങ്കിലും പറയാൻ ഒരിടനിമിഷം കിട്ടിയപ്പോൾ യാചകൻ പറഞ്ഞു. ക്ഷമിക്കണം, പരമാനന്ദനെ ഒരാഴ്ച മുമ്പ് വഴിയിൽവച്ച് കാണുകയും തമ്മിൽ സംസാരിക്കാനിടവരികയും ചെയ്തിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ സൗഹൃദമാണ് തന്നെ ഇങ്ങോട്ട് വരുത്തിയത്. പ്രോഫെസ്സർ തിരിഞ്ഞു മുറിയിൽ കയറിയപ്പോൾ തന്റെ ശിഷ്യൻ അവിടെയില്ലായിരുന്നു.

വൈദികനാകാനുള്ള ആഗ്രഹം നഷ്ടപ്പെട്ട പരമാനന്ദൻ ഇന്ത്യയിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുപോന്നു. തന്റെ സഭയിൽനിന്ന് വിടവാങ്ങി ആദിവാസികളുടെ ജീവിതം പങ്കിട്ട് അല്പസ്വല്പ കൃഷികളുമായി ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം വളരെ സന്തോഷവാനായി കഴിയുന്നിടത്താണ് എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു സുന്ദര ദിവസം ഞാൻ ചെലവഴിച്ചത്‌. പ്രഭാഷണമല്ല, എളിയവരുടെയിടയിൽ ലളിതമായ ജീവിതം വിതക്കുന്ന അടുപ്പവും മാതൃകയുമാണ് തന്നെപ്പറ്റിയുള്ള ദൈവേഷ്ടം എന്നദ്ദേഹം കണ്ടെത്തുകയായിരുന്നു.

മനുഷ്യനും മൃഗവും

ഒറ്റക്കൊരു തീർത്ഥയാത്ര പോകണമെന്നു തോന്നി, പോവുകയും ചെയ്തു. എന്റെ തീർത്ഥയാത്രയെന്നു പറഞ്ഞാൽ പ്രകൃതിയുടെ ഷോകേസിലൂടേയുള്ള ഒരു പര്യടനമായിരുന്നു. അതിനേക്കാൾ വലിയ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ എന്റെ നോട്ടത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതേയില്ല. എങ്കിലും, ഇനിയതുപോലൊരു യാത്ര പോകുമോയെന്നു ചോദിച്ചാൽ, ഇല്ലെന്നു തന്നെ പറയാം. 

ആദ്യം ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തത് ശബരിമലയെന്ന പുണ്യസ്ഥലം. ആളൊഴിഞ്ഞ ഒരു വേനൽക്കാലത്തു ഞാൻ യാത്ര തിരിച്ചു, ഒറ്റക്ക്. എരുമേലി, റാന്നി, വടശ്ശേരിക്കര, പമ്പ, അപ്പാച്ചിമേട്, സന്നിധാനം, എല്ലാം, എന്റെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷെ, എനിക്കവിടെയെല്ലാം പോകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ധർമ്മശാസ്താവിനിഷ്ടപ്പെടാഞ്ഞതു കൊണ്ടാണങ്ങിനെ സംഭവിച്ചതെന്നു വിശ്വസിക്കാൻ എനിക്കു കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല; ഞാനൊരു യുക്തിവാദിയാണല്ലൊ!

എന്റെ സാമർത്ഥ്യം കൊണ്ടാണു ജീവൻ തിരിച്ചു കിട്ടിയതെന്നു തന്നെയാണിപ്പോഴും ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നത്. എന്നും ആ സാമർത്ഥ്യം ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ലല്ലൊ; അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒറ്റക്കുള്ള തീർത്ഥാടനം ഇനി വേണ്ടെന്നു വെച്ചു. തുറന്നു പറഞ്ഞാൽ അതാണു സത്യം.

എന്താ സംഭവിച്ചതെന്നു ഞാൻ പറഞ്ഞില്ലല്ലൊ.

നിലക്കലും കഴിഞ്ഞു ഞാൻ നടന്നു. സന്ധ്യയായപ്പോൾ അവിടെ വഴിയരുകിൽ ഒരു കൊച്ചു തോടിനോടു ചേർന്നൊരു താത്ക്കാലിക ഷെഡ്ഡു കണ്ടു. ആ രാത്രി അവിടെയെന്നു ഞാൻ തീരുമാനിച്ചു. എനിക്കാരെയും പേടിയുണ്ടായിരുന്നില്ല, പ്രകൃതിയെയത്രമേൽ എനിക്കു വിശ്വാസമായിരുന്നു താനും. ആ ഷെഡ്ഡിലെ മുളകൊണ്ടു കെട്ടിയുണ്ടാക്കിയ തട്ടിൽ ഞാൻ ഷീറ്റു വിരിച്ചു കിടന്നു, അപ്പോഴേ ഉറങ്ങുകയും ചെയ്തു. 

ഒരു കുറുകലിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ ഞാൻ കണ്ണു തുറന്നു. അന്നത്തെ ആ പൂനിലാവിൽ ഞാൻ കണ്ട ആ രൂപം മലയോളം വലിപ്പമുള്ള ഒരു കൊമ്പന്റേതുപോലുണ്ടായിരുന്നു. ഒന്നുകൂടി ശ്രദ്ധിച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു കൊമ്പൻ തന്നെയാണെന്നു മനസ്സിലായി. അവിടെ നിറഞ്ഞു നിന്ന മണം മാത്രം മതിയായിരുന്നു കാര്യം മനസ്സിലാക്കാൻ. ഉറക്കത്തിൽ നിന്നുണർന്നതു കൊണ്ടാണെന്നു തോന്നുന്നു, എനിക്കു വിറയലുമുണ്ടായില്ല, മരവിപ്പുമുണ്ടായില്ല. 

ആ കൊമ്പൻ എന്റെ നേരെ തന്നെ നോക്കിക്കൊണ്ടു ചെവിയുമാട്ടി അവിടെ നിന്നു. ഞാനാ കൊമ്പനോടു ചോദിച്ചു,

"നിനക്കെന്നെ കൊല്ലണോ, കൊന്നോളൂ." ഞാനപ്പോൾ അതിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണെന്ന് എനിക്കു നിശ്ചയമുണ്ടായിരുന്നു. 

എന്നെ അൽഭുതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ആന തലയാട്ടി; അതല്ലവന്റെ ഉദ്ദേശം എന്നു പറയുന്നതു പോലെ തോന്നി.

"നിന്റെ വംശത്തിൽ പെട്ട അനേകരെ മനുഷ്യർ പീഢിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതിനു പ്രതികാരം ചോദിക്കുകയാണോ നിന്റെ ലക്ഷ്യം?" ഞാൻ ചോദിച്ചു. 

വീണ്ടും അതേപോലൊരു 'നോ'.

വീണ്ടും ആന എന്റെ കണ്ണുകളിലേക്കു തന്നെ നോക്കിയിരുന്നു, നോട്ടം പറിക്കാതെ.

"പറ, നിനക്കെന്തു വേണം? ഒന്നുകിൽ എന്നെ കൊല്ല്, അല്ലെങ്കിൽ എന്നെ തിന്ന്." ഞാൻ പറഞ്ഞു. 

അപ്പോൾ അതു പ്രതികരിച്ചില്ല. അതിനോടു തുള്ളിയിട്ടു കാര്യമില്ലെന്നെനിക്കു മനസ്സിലായി. അതെന്തോ തീരുമാനിച്ചുറപ്പിച്ചതുപോലെതന്നെയാണ് അവിടെത്തിയിരിക്കുന്നതെന്നു തന്നെ എനിക്കു തോന്നി. അൽപ്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ വേറെയാരെയോ കാത്തിരിക്കുന്നതു പോലെ അതു പെരുവഴിയിലേക്കു തിരിഞ്ഞു നിന്നു. അവിടെ നിന്നു പോകാൻ അതിനു പ്ലാനില്ലെന്നുറപ്പായിരുന്നു, അതിന്റെ നിപ്പും ചെവിയാട്ടും കണ്ടാൽ. 

"ഒരു മനുഷ്യനാണു ഞാനെങ്കിലും ഞാനാരെയും ദ്രോഹിച്ചിട്ടില്ല, പിന്നെന്തിനു നീയെന്നെ ഇങ്ങിനെ പേടിപ്പിക്കുന്നു?" ഞാൻ ചോദിച്ചു. 

ഇതു പറഞ്ഞതേ, അവൻ പിന്നെയും എന്റെ നേരെ തിരിഞ്ഞു നിന്നു. അവസാനത്തെ അടവെന്ന നിലയിൽ ഞാൻ അതിനോടു പറഞ്ഞു.

"നമ്മളെല്ലാം മൃഗങ്ങളല്ലേ? വിശപ്പടക്കനല്ലാതെ മറ്റൊന്നിനെ കൊല്ലുന്നതു ന്യായമാണോ?" 

ഏതായാലും അതു കുറിക്കു കൊണ്ടു. ആന മെല്ലെ തിരിഞ്ഞു നടന്നു. പെരുവഴി വിലങ്ങനെ കടന്നവൻ കുന്നുകയറി നടക്കുന്ന അവശ്വസനീയമായ കാഴ്ച്ച ഞാൻ കണ്ടു.

മനുഷ്യനും മൃഗവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അന്നു ഞാൻ നേരിട്ടു മനസ്സിലാക്കി.

കോട്ടയംകാരുടെ 'ട്ട'

"കോട്ടയംക്കാരുടെ 'ട്ട' ആരേലും പൊട്ടിക്കും. മാന്യമായിട്ടൊരുത്തൻ ആത്മഹത്യ ചെയ്യാമെന്നു വെച്ചാൽ അതും സമ്മതിക്കുവേല." സുകു ആരോടെന്നില്ലാതെ ആക്രോശിക്കുന്നു. ഹോസ്റ്റലിലെ റീഡിംഗ് റൂമാണെന്നൊ വാർഡനച്ചൻ ഓടി വരുമെന്നോയൊന്നും ഓർക്കാതെ സുകുവെന്താ ഇത്ര ചൂടാകുന്നതെന്നറിയാൻ, അടുത്തിരുന്ന ഞാൻ സുകു വായിക്കുന്ന വാർത്തയിലേക്കു കണ്ണു നീട്ടി നോക്കി.

തലക്കെട്ടു സുകു എന്നെ തൊട്ടു കാണിച്ചു - 'കുളത്തിൽ മൃതദേഹം'. ഞാനാ പത്രം വാങ്ങി ആ വാർത്ത മുഴുവൻ വായിച്ചു. അടി മുതൽ മുകൾ വരെ പടവുകളുള്ള പഞ്ചായത്തു കുളത്തിൽ ഒരു യുവാവിന്റെ മൃതദേഹം കണ്ടെത്തി. കൊലപാതകമാണെന്നു സംശയിക്കുന്നുവെന്നും പത്രം എഴുതിയിരുന്നു. 

"ഇതിലെന്താ ഇത്ര ചൂടാവാൻ?" ഞാൻ സുകുവിനോടു ചോദിച്ചു. 

"എടോ, മാന്യമായി നിശ്ചയിച്ചുറച്ചു മരിക്കാൻ പോവുന്നവൻ, ഒരിക്കലും പടവുകളിൽ പിടിച്ചു കരക്കു കയറാൻ നോക്കില്ല. അവൻ കണ്ണുകൾ പോലും തുറക്കില്ല. ഞങ്ങൾ മലബാറുകാരെ നോക്ക്. മരണം ഞങ്ങൾക്കു പുല്ലാണ്." സുകു പറഞ്ഞു നിർത്തി. 

അയാൾ കിതക്കുന്നുണ്ടോയെന്നെനിക്കു സംശയം തോന്നി. 

"അതിനു പത്രക്കാരെന്തു പിഴച്ചു? ലേഖകർ കൊടുക്കുന്നതല്ലേ അവരിടൂ?" ഞാൻ ചോദിച്ചു.

"എന്നോടു മിണ്ടരുത്. നിങ്ങൾ കോട്ടയം പത്രക്കാർ ആർഷ ഭാരത സംസ്കാരത്തെ ചുരുക്കി 'ആഭാസം' എന്നെഴുതിയവരല്ലെ?" സുകു ശരിക്കും അരിശത്തിലാണെന്നാർക്കും മനസ്സിലാകുമായിരുന്നു ആ ആക്രോശം കണ്ടാൽ. എങ്കിലും ഇത്ര ചൂടാകാൻ ഇതിലെന്തിരിക്കുന്നുവെന്നു തന്നെയാണു ഞാൻ ചിന്തിച്ചത്. 

പിറ്റെന്നു ഞാൻ ഹോസ്റ്റലിൽ നിന്നു കോളേജിലേക്കു നടന്നപ്പോൾ സുകുവും ഒപ്പംകൂടി.

"ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നതു മരിക്കാനും ജീവിക്കാനും ഭയമില്ലാത്ത മനുഷ്യരാ. അവർ കൊല്ലപ്പെട്ടതാണെന്നു സംശയിക്കുമ്പോൾ ആ ആത്മാക്കൾക്കു മനസമാധാനം കിട്ടുമോ" സുകു ചോദിച്ചു.

'ശ്ശെടാ പുകിലേ, മനസമാധാനം ഉള്ളവരാണോ ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നത്?' എന്നു ചോദിക്കാൻ എനിക്കു തോന്നിയെങ്കിലും ചോദിച്ചില്ല. ഏതായാലും ആത്മഹത്യ ചെയ്യുവാൻ മാത്രമുള്ള മനസമാധാനം സുകുവിനില്ലെന്ന് എനിക്കുറപ്പായിരുന്നു. 

റൂമിനുള്ളിലായിരിക്കുന്ന സമയത്തൊന്നും സുകു ഇത്ര ചൂടായി ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല; സഹമുറിയനായ എന്നോടു മുഖംവാട്ടി യാതൊന്നും സുകു പറയാറുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

സുകുവിനിന്നെന്തു പറ്റിയെന്നു തന്നെ ഞാൻ ചിന്തിച്ചു. 

പണ്ടൊരിക്കൽ മെസ്സ് ഹാളിൽ ഇരുന്നപ്പോൾ സുകു എന്നോടു ചൊദിച്ചതു ഞാനോർക്കുന്നു. 

"ഈ ശ്രീകൃഷ്ണൻ കൗരവരുടെ കൂടെ കൂടാനാണു തീരുമാനിച്ചതെങ്കിൽ എന്താകുമായിരുന്നു സ്ഥിതി?"

'നിനക്കു വട്ടാണല്ലേ?' യെന്നു ചോദിക്കാൻ അന്നു ഞാൻ തുടങ്ങിയതാ. അപ്പോഴാ മനസ്സിലേക്കു കർത്താവീശോമിശിഹാ കടന്നു വന്നത്.

പീലാത്തോസിന്റെ അരമനയിൽ വെച്ച്, 'ബുദ്ധിമുട്ടിച്ചതിൽ ക്ഷമിക്കണം' എന്നേശു പറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ എന്താകുമായിരുന്നു കഥയെന്നു ഞാനോർത്തു.

യൂദാസ് ഗുരുവിനെ ഒറ്റിക്കൊടുത്തിരുന്നില്ലെങ്കിലെന്നും ഞാനോർത്തു. 

അവസാനം, ആദം ഹവ്വായോടു വിലക്കപ്പെട്ട പഴം വാങ്ങിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിൽ എന്നും ഞാനോർത്തു. വയറ്റിൽ സുഖമില്ലെന്നു പറഞ്ഞ് ആദാമിനൊഴിയാമായിരുന്നതേയുണ്ടായിരുന്നുള്ളല്ലോ. 

ഇതാ ഇന്നു വീണ്ടും സുകു വന്നിരിക്കുന്നു. 

ഞാൻ ഇംഗ്ലീഷിന്റെ ടെക്സ് ബുക്കെടുത്തു വായിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അയാൾ അടുത്തു വന്നു ചെവിയിൽ ചോദിച്ചു.

"എടോ, ഈ ഷേക്സ്പിയർ, ഷേക്സ്പിയറിനോളം വലിപ്പമുള്ള ഒരു സാഹിത്യകാരനായിരുന്നെങ്കിൽ മാക്ബത്തിനെ ഇങ്ങിനെ അപമാനിക്കുമായിരുന്നോ?"

ഞാൻ ഒരുത്തരം പോലും പറയാനാവാതെ വിഷമിച്ചു പോയി. 

എനിക്കു വട്ടാണോയെന്നാദ്യം ഞാൻ സംശയിച്ചതും അന്നായിരുന്നു.